سایت پلان | همه چیز درباره آن!
سلام وقت بخیر.سایت پلان یا پلان موقعیت در نقشه های معماری و سازه چیست؟
من حمید امیدی هستم و قصد دارم نکات برجسته ای از سایت پلان را که باید بدانید را برایتان بازگو کنم.
سایت پلان (Site Plan) یا همان پلان موقعیت، نقشه ای است که موقعیت کلی یک پروژه عمرانی را روی زمین نشان میدهد.
این نقشه، چیدمان کلی ساختمان ها، مسیر ها، فضا های سبز، تاسیسات و سایر عناصر مرتبط را در ارتباط با محیط اطراف مشخص میکند.
بهزبان ساده تر، سایت پلان مثل یک نقشه هوایی کوچک است که همه چیز را از بالا به ما نشان میدهد.
پلان موقعیت
سایت پلان به چه دردی میخورد؟
در پروژههای عمرانی، سایت پلان اهمیت زیادی دارد چون:
-
موقعیت دقیق ساختمان نسبت به زمین و معابر اطراف را نشان می دهد.
-
دسترسی ها (مثل ورودی خودرو، پیادهرو ها، پارکینگ و معابر) را مشخص میکند.
-
محل عبور تاسیسات زیرزمینی مثل لولهکشی، برق، فاضلاب و گاز را نمایش میدهد.
-
کمک میکند تا مراحل اجرایی پروژه بهتر برنامهریزی شود و از بروز خطا یا دوباره کاری جلوگیری شود.
بدون سایت پلان، تیم اجرایی نمیداند دقیقاً چه چیزی کجا باید ساخته شود و چطور با محیط اطراف هماهنگ باشد.
نکات جالب درباره سایت پلان!
۱. سایت پلان فقط برای معمار ها نیست
خیلیها فکر میکنند سایت پلان فقط به درد معمارها میخورد، اما در واقع مهندس عمران، برق، مکانیک، شهرسازی و حتی باغبان ها و طراحان فضای سبز هم به آن نیاز دارند.
🌟 ۲. یک نقشه، چند لایه اطلاعات
سایت پلان مثل یک نقشه ساده بهنظر میآید، اما در اصل ترکیبی از چند لایه اطلاعات است:
دسترسیها، شیب زمین، محل ساختمانها، تاسیسات، فضای سبز، مسیرهای رفت و آمد و… هرکدام از این ها برای یک تخصص مهم هستند.
🌟 ۳. سایت پلان بدون جهت شمال، ناقص است
اگر روی سایت پلان جهت شمال مشخص نباشد، کل نقشه زیر سوال میرود چون نمیتوان فهمید موقعیت واقعی روی زمین چطور است.
این یک نکته ساده اما خیلی مهم است که حتی گاهی طراحان تازه کار فراموش میکنند.
🌟 ۴. طراحی سایت پلان روی اقتصاد پروژه تاثیر دارد
نحوه چیدمان ساختمان ها، جهت گیری آنها نسبت به آفتاب، مسیر باد و دسترسیها میتواند مصرف انرژی ساختمان را کم یا زیاد کند.
یعنی یک سایت پلان هوشمندانه باعث صرفه جویی در هزینه های گرمایش، سرمایش و حتی نورپردازی میشود.
🌟 ۵. گاهی سایت پلان باید داستان تعریف کند
در پروژههای بزرگ مثل موزه، پارک یا ساختمانهای نمادین، سایت پلان فقط چیدمان نیست، بلکه باید روایت و تجربه خاصی برای بازدید کننده ایجاد کند.
به همین دلیل، بعضی معمارها برای طراحی سایت پلان از داستانسرایی (narrative design) الهام میگیرند.
🌟 ۶. سایت پلان، زبان مشترک همه تیم است
در طول پروژه عمرانی، سایت پلان به نوعی زبان مشترک بین همه اعضای تیم (کارفرما، مشاور، پیمانکار، ناظر، و…) عمل میکند.
وقتی همه روی یک نقشه توافق دارند، بد فهمی و سوء تفاهم کمتر میشود و پروژه روان تر جلو میرود.
این عامل می تواند اثر فوق العاده ای بر پیشرفت مهندس عمران از طریق ارتباط در صنعت ساختمان داشته باشد.
لزوم وجود سایت پلان
وجود سایت پلان در هر پروژه ای ضروری است چون:
-
بخشی از مدارک لازم برای اخذ مجوزهای ساخت از شهرداری و سازمان های مرتبط است.
-
پایهی طراحی معماری، سازه و تاسیسات به شمار میآید.
-
برای پیمانکاران و مهندسان اجرایی یک نقشه راه است تا کارها را دقیق پیش ببرند.
در واقع، سایت پلان نه تنها در مرحله طراحی اهمیت دارد، بلکه در حین اجرا و حتی بعد از اتمام پروژه برای نگهداری و تعمیرات آینده هم به کار میآید.
علامتهای مهم در سایت پلان که هر مهندس باید بلد باشد
مهندسان عمران باید بتوانند نمادها و علائم سایت پلان را بخوانند. از جمله مهمترینها:
✅ خطوط تراز (کد ارتفاعی) که اختلاف ارتفاع بخشهای مختلف زمین را نشان میدهد.
✅ جهت شمال، که معمولاً با فلش مشخص میشود.
✅ خطوط محدوده زمین و ابعاد دقیق آن.
✅ مکان ساختمان ها، با ذکر فاصله از مرزها و معابر.
✅ علائم مسیرهای عبور آب، برق، گاز، تلفن و فاضلاب.
✅ علائم فضای سبز، پارکینگها و مسیرهای رفت و آمد.
چه چیز هایی باید در سایت پلان ذکر شود؟
یک سایت پلان کامل و اصولی باید شامل موارد زیر باشد:
-
نام و آدرس پروژه
-
مقیاس نقشه و جهت شمال (از این طریق شمالی جنوبی بودن ملک مشخص می شود)
-
ابعاد زمین و محل دقیق ساختمان ها
-
دسترسی های سواره و پیاده
-
موقعیت تاسیسات اصلی
-
فضا های باز و سبز (به همراه تصویر درختان)
-
پارکینگ ها و فضاهای جانبی
-
جدول کد های ارتفاعی و شیب زمین
کد ارتفاع در پلان موقعیت
علامت امتداد در سایت پلان
اگر بخواهند امتداد یک کوچه، خیابان یا حتی رمپ و پیاده رو را در سایت پلان نمایش بدهند، از علامت بالا استفاده می کنند.
مقیاس استاندارد در سایت پلان چند است
مقیاس استاندارد برای سایت پلان معمولاً بسته به اندازه زمین و میزان جزئیات متفاوت است، اما رایج ترین مقیاس هایی که در پروژه های معماری و عمرانی استفاده میشود اینها هستند:
✅ 1:200 → برای سایتهای کوچک یا متوسط با جزئیات نسبتاً دقیق.(این مقیاس معمولا استانداردترین است)
✅ 1:500 → برای سایت های بزرگ تر و نمایش کلیات (بدون جزئیات ریز ساختمان ها).
✅ 1:1000 یا 1:2000 → برای پروژه های بسیار بزرگ، مثل طراحی شهری یا محوطه سازی های وسیع، که فقط موقعیت کلی و ارتباط ها مهم است.
اگر سایت پلان شامل جزئیات دقیق مثل مسیر لوله کشی، برق یا فضای سبز باشد، معمولاً از مقیاسهای بزرگتر (مثلاً 1:200) استفاده میکنند.
برای ارائه به شهرداری یا مراجع رسمی هم معمولاً باید طبق مقیاس های مشخص شده در ضوابط آن سازمان عمل کرد.
چطور از طریق سایت پلان شرقی غربی یا شمالی جنوبی بودن ملک را تشخیص دهیم؟
برای اینکه از طریق سایت پلان بفهمیم ملک شمالی، جنوبی، شرقی یا غربی است، باید این مراحل ساده را دنبال کنیم:
✅ 1️⃣ پیدا کردن نماد شمال روی نقشه
تقریباً روی همه سایت پلانها یک فلش یا نماد کوچک هست که جهت شمال (N) را نشان میدهد.
بدون این نماد، هیچکدام از جهات نقشه قابل اعتماد نیستند، چون نقشهها همیشه رو به بالا شمال نیستند!
✅ 2️⃣ تشخیص دسترسی اصلی ملک
حالا که جهت شمال را پیدا کردیم، باید ببینیم دسترسی اصلی ساختمان (مثلاً ورودی حیاط یا در پارکینگ) از کدام طرف زمین است.
-
اگر ورودی از سمت شمال است → ملک شمالی است.
-
اگر ورودی از سمت جنوب است → ملک جنوبی است.
-
اگر ورودی از شرق است → ملک شرقی است.
-
اگر ورودی از غرب است → ملک غربی است.
✅ 3️⃣ دقت به خیابان و معبر اصلی
گاهی ممکن است ملک دو بر یا چند بر باشد (مثلاً هم از شمال و هم از شرق خیابان داشته باشد). در این حالت معمولاً سمت مهم تر یا پرتردد تر ملاک نام گذاری است.
پس خلاصه بگم:
🔍 اول فلش شمال را پیدا کن → بعد ببین در اصلی ملک کدام سمت است → با این دو، جهت ملک را میتوان راحت فهمید.
ملک جنوبی
سایر المان هایی که در پلان موقعیت قابل تشخیص است
- تشخیص خر پشته، پشت بام و ستون ها با هاشور های خلاف جهت هاشور های بنا (معمولا هاشور 90 درجه)
- المان های امدادرسانی
- عقب نشینی ها
- موقعیت درختان
- ابعاد ملک
قابل ذکر است که سایت پلان یک نقشه عالیست که قابلیت اصلاحیه از سمت کارفرما را به پروژه اضافه می کند.
در سایت پلان رمپ ها، رمپ معلولین نیز نمایش داده می شود.
پله ها، مانوور ها و جهت رمپ ها در این نقشه قابل نمایش است.
رمپ معلولین در سایت پلان
ملک های اطراف ملک نیز با هاشور و عباراتی مثل “همسایه قدیمی ساز شرقی و یا ملک نوساز غربی” ممکن است نمایش داده شوند.
گربه رو در سایت پلان چیست؟
گربه رو به مسیرهای باریک و کمعرضی گفته میشود که معمولاً بین ساختمانها قرار دارند و برای عبور و مرور افراد پیاده، خدمات یا تهویه طبیعی استفاده میشوند.
گربه رو معمولاً با خطوط باریک مشخص میشود و در پلان میتواند نقشهای مختلفی داشته باشد.
ویژگیهای گربهرو:
-
عرض کم (معمولاً بین ۶۰ سانتیمتر تا ۱٫۵ متر)
-
محل عبور افراد پیاده، تأسیسات یا دسترسی به پشت ساختمانها
-
بعضی مواقع صرفاً برای تهویه، نورگیری یا فاصلهگذاری ساخته میشود
-
گاهی با عنوان پشتراه، راه فرعی یا راه خدماتی هم شناخته میشود
کاربرد گربه رو در سایت پلان:
-
دسترسی ثانویه برای ساکنان یا خدماترسانی
-
تأمین نور و تهویه طبیعی بین دیوارهای کناری ساختمانها
-
رعایت ضوابط شهرداری برای فاصلهگذاری بین املاک
-
فرار اضطراری در برخی پروژهها
گربه رو در سایت پلان
درختان در سایت پلان
علامت ارتفاع در سایت پلان
دیدگاه خود را ثبت کنید
تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟در گفتگو ها شرکت کنید.